Pyetje dhe Përgjigje për Transferimin e Çmimit

Transferimi i çmimit (ang. Transfer Pricing) është një proces që përfshin përcaktimin e çmimeve të aplikuara në transaksionet ndërmjet palëve të lidhura, zakonisht brenda një grupi ndërkombëtar të ndërmarrjeve, që përfshin filialet, degët apo njësitë e tjera të të njëjtit grup në shtete të ndryshme.

Në thelb, transferimi i çmimit ka të bëjë me çmimin që një kompani i cakton furnizimeve të brendshme (brenda grupit) të mallrave, shërbimeve, licencave ose shërbimeve financiare ndërmjet njësive të saj që operojnë në juridiksione tatimore të ndryshme.

Legjislacioni për Transferimin e Çmimit në Republikën e Kosovës synon të sigurojë:

• Trajtimin e drejtë dhe të barabartë tatimor

Të gjitha subjektet që zhvillojnë aktivitet ekonomik në Kosovë dhe realizojnë transaksione të kontrolluara me palë të lidhura duhet të aplikojnë çmime të krahasueshme me ato që do të aplikoheshin në tregun e lirë, në përputhje me parimin e çmimit të tregut të lirë (arm’s length principle).

Ky parim është i harmonizuar me Udhëzuesin për Transferimin e Çmimit të OECD-së, të cilin edhe Kosova e ka marrë për bazë në përpilimin e rregulloreve përkatëse.

• Parandalimin e shmangies së tatimit

Legjislacioni ndihmon në parandalimin e manipulimit të fitimeve, që mund të ndodhë kur kompanitë shumëkombëshe përdorin çmime të padrejta në transaksione të brendshme për të zhvendosur fitimin në shtete me norma më të ulëta tatimore.

• Sigurimin e drejtësisë tatimore

Qëllimi kryesor i rregullave për transferimin e çmimit është të sigurohet që tatimi të paguhet në shtetin ku krijohet fitimi real. Në rastet kur transaksionet realizohen ndërmjet palëve të lidhura, legjislacioni për transferimin e çmimit garanton që çmimet e aplikuara në këto transaksione të jenë të krahasueshme me ato që do të aplikoheshin në kushte të tregut të lirë, duke mbrojtur kështu integritetin e sistemit tatimor dhe duke siguruar trajtim të barabartë për të gjithë tatimpaguesit.

Të gjithë tatimpaguesit e regjistruar në Republikën e Kosovës, të cilët realizojnë transaksione të kontrolluara me palë të lidhura, që ushtrojnë aktivitet në juridiksione të ndryshme tatimore, janë të detyruar të zbatojnë dispozitat ligjore për Transferimin e Çmimit.

Zbatimi i këtij ligji siguron që çmimet e aplikuara në këto transaksione të jenë në përputhje me parimin e çmimit të tregut të lirë, duke garantuar trajtim të drejtë dhe të barabartë tatimor.

Për qëllime të transferimit të çmimit, palë të lidhura konsiderohen dy ose më shumë persona fizikë ose juridikë që kontrollojnë njëri-tjetrin, qoftë drejtpërdrejt ose përmes një pale të tretë, zakonisht kur njëra palë posedon 50% ose më shumë të kapitalit apo të drejtave të votimit.
Ky përkufizim është thelbësor për të përcaktuar se cilat transaksione janë subjekt i rregullave për transferimin e çmimit.

Identifikimi i palëve të lidhura është vendimtar, sepse vetëm transaksionet ndërmjet palëve të lidhura i nënshtrohen rregullave për Transferimin e Çmimit. Kjo ndihmon në:

• Zbatimin korrekt të legjislacionit tatimor;
• Parandalimin e shmangies së tatimit përmes zhvendosjes artificiale të fitimeve;
• Sigurimin e drejtësisë dhe transparencës tatimore etj.

Sipas Udhëzimit Administrativ MF Nr. 02/2017, personat e lidhur janë ata që kanë lidhje të veçanta, të cilat mund të ndikojnë në mënyrë të konsiderueshme në rezultatet ekonomike të transaksioneve ndërmjet tyre.

Personat konsiderohen të lidhur në këto raste:

• Kur një person zotëron ose kontrollon 50% ose më shumë të aksioneve apo të drejtave të votimit në një kompani tjetër;
• Kur një person kontrollon drejtpërdrejt ose tërthorazi personin tjetër, duke pasur ndikim të drejtpërdrejtë në vendimmarrje ose operacione;
• Kur të dy personat kontrollohen, drejtpërdrejt ose tërthorazi, nga një palë e tretë, që ka ndikim vendimtar mbi të dyja palët;
• Kur personat janë të afërm familjarë, konkretisht të radhës së parë, të dytë dhe të tretë, të përcaktuar sipas Ligjit për Trashëgiminë në Republikën e Kosovës.

Ky përkufizim është i rëndësishëm për të përcaktuar nëse një transaksion është i kontrolluar dhe si i tillë, i nënshtrohet rregullave për Transferimin e Çmimit, në përputhje me legjislacionin tatimor në fuqi.

Rregullat për Transferimin e Çmimit zbatohen për transaksionet ndërmjet palëve të lidhura që përfshijnë:

• Transaksione që përfshijnë mallra, si lëndët e para, produktet e gatshme dhe të ngjashme;
• Transaksione shërbimesh, duke përfshirë shërbimet e marketingut, teknologjisë informative (TI), konsulencës, administrimit, menaxhimit, trajnimeve, mbështetjes teknike etj.;
• Transaksione me pasuri jo materiale, si të drejtat e autorit, licencat, patentat, markat tregtare, njohuritë teknike dhe çdo lloj prone intelektuale;
• Transaksione financiare, si dhënia e huave, interesat, pagesat për garanci dhe të ngjashme;
• Transaksione kapitale, përfshirë blerjen ose shitjen e aksioneve, investimeve të tjera, apo aktiveve afatgjata materiale dhe jo materiale.

Transaksionet e kontrolluara janë ato transaksione që realizohen ndërmjet dy ndërmarrjeve të lidhura, që veprojnë në dy juridiksione të ndryshme tatimore.

Transaksionet e kontrolluara ndodhin ndërmjet palëve të lidhura brenda të njëjtit grup ndërmarrjesh, zakonisht me qëllim të optimizimit të funksionimit të grupit dhe menaxhimit të përgjithshëm të kostove dhe përfitimeve.

Në këto raste, vendosja e çmimeve për mallra, shërbime apo pasuri ndërmjet njësive të lidhura nuk bëhet gjithmonë sipas kushteve të tregut, por mund të ndikohet nga qëllime strategjike të brendshme të grupit, si:

• Menaxhimi i barrës tatimore në juridiksione të ndryshme;
• Ndarja e fitimeve brenda grupit sipas strukturës së biznesit;
• Shpërndarja e kostove ndërmjet divizioneve apo njësive të ndryshme të grupit.

Për këtë arsye, legjislacioni për transferimin e çmimit kërkon që transaksionet e tilla të jenë në përputhje me parimin e tregut (arm’s length principle), në mënyrë që të sigurohet një tatim i drejtë dhe i barabartë.

Parimi i tregut përbën bazën kryesore të rregullave për Transferimin e Çmimit dhe është në harmoni me standardet ndërkombëtare, përfshirë udhëzimet e OECD-së.

Ky parim përcakton se:

• Çmimet e aplikuara në transaksionet ndërmjet palëve të lidhura duhet të jenë të krahasueshme (ngjashme) me ato që do të aplikoheshin për transaksione të ngjashme ndërmjet palëve të pavarura në kushte të ngjashme tregu.
• Nëse çmimi i përdorur në një transaksion të kontrolluar devijon nga çmimi që do të përdorej në treg, atëherë mund të kërkohet rregullimi i këtij çmimi, me qëllim që ai të reflektojë vlerën reale sipas kushteve të tregut.

Në këtë kontekst, autoriteti tatimor ka të drejtë të ndërhyjë dhe të bëjë rregullime në çmimet e deklaruara, nëse vlerëson se ato nuk janë në përputhje me parimin e tregut. Kjo ndihmon në garantimin e drejtësisë tatimore dhe në parandalimin e shmangies së tatimit përmes çmimeve jo reale në transaksionet ndërmjet palëve të lidhura.

Krahasueshmëria është një element themelor në zbatimin e rregullave për Transferimin e Çmimit dhe ka për qëllim të sigurojë që çmimet e aplikuara në transaksionet ndërmjet palëve të

lidhura të jenë në përputhje me parimin e tregut (Arm’s Length Principle).

Krahasueshmëria nënkupton që çmimet në transaksionet ndërmjet palëve të lidhura (transaksione të kontrolluara) duhet të jenë të krahasueshme me ato që do të aplikoheshin në transaksione të ngjashme ndërmjet palëve të pavarura (transaksione të pakontrolluara), që veprojnë në kushte të zakonshme tregu.

Pra, rregulli themelor i transferimit të çmimit është krahasimi ndërmjet çmimeve të transaksioneve të kontrolluara dhe atyre të pakontrolluara, me qëllim të përcaktimit nëse çmimi i përdorur është i drejtë dhe në përputhje me standardet tatimore dhe praktikat ndërkombëtare.

Për të zbatuar krahasueshmërinë, fillimisht është e nevojshme të identifikohen transaksionet e kontrolluara të realizuara ndërmjet palëve të lidhura. Pas identifikimit, këto transaksione duhet të kategorizohen sipas natyrës së tyre (si mallra, shërbime, pasuri jo-materiale etj.), duke i trajtuar secilën kategori veçmas, nëse kjo është e mundur. Kjo ndarje ndihmon në krahasimin më të saktë të kushteve të këtyre transaksioneve me transaksione të ngjashme të realizuara ndërmjet palëve të pavarura, në mënyrë që të vlerësohet përputhshmëria me parimin e tregut (arm’s length principle).

Për të përcaktuar nëse dy transaksione janë të krahasueshme në kuadër të transferimit të çmimit, duhet të analizohen këta faktorë kyç:

• Karakteristikat e pronës, mallit apo shërbimeve të ofruara – përfshin krahasimin e produkteve ose shërbimeve të ngjashme në aspektin e natyrës, cilësisë dhe funksionit të tyre.
• Funksionet e kryera nga palët në transaksion – përfshihen aktivitetet dhe përgjegjësitë e secilës palë në transaksion, përfshirë edhe përdorimin e aseteve dhe ekspozimin ndaj rreziqeve.
• Kushtet kontraktuale – marrëveshjet e dakorduara ndërmjet palëve, si termat e pagesës, afatet dhe kushtet e dorëzimit.
• Rrethanat ekonomike – përfshin tregun ku operojnë palët, kushtet konkurruese, nivelin e zhvillimit ekonomik dhe faktorë të tjerë relevantë për mjedisin e transaksionit.
• Strategjia e biznesit – qëllimet strategjike të kompanisë, si zgjerimi i tregut apo futja e produkteve të reja, që mund të ndikojnë në çmimin e aplikuar.

Vlerësimi i këtyre faktorëve ndihmon në përcaktimin nëse një transaksion ndërmjet palëve të lidhura është i krahasueshëm me një transaksion të ngjashëm ndërmjet palëve të pavarura, në përputhje me parimin e tregut (arm’s length principle).

Gjatë vlerësimit të transaksioneve të kontrolluara ndërmjet palëve të lidhura, një hap thelbësor është analiza funksionale, e cila synon të kuptojë rolin dhe kontributin real të secilës palë në transaksion.

Në përgjithësi, në marrëdhëniet ndërmjet ndërmarrjeve të pavarura, kompensimi reflekton funksionet e kryera, asetet e përdorura dhe rreziqet e marra përsipër nga secila palë. E njëjta qasje aplikohet edhe për transaksionet ndërmjet palëve të lidhura, për të siguruar që çmimi i aplikuar është në përputhje me parimin e tregut.

Çfarë përfshin analiza funksionale?

Analiza funksionale ka për qëllim të identifikojë dhe vlerësojë:

• Aktivitetet dhe përgjegjësitë kryesore që merr përsipër secila palë në transaksion;
• Asetet e përdorura ose kontribuara (si teknologji, pajisje, të drejta pronësore etj.);
• Rreziqet e marra përsipër, si rreziku financiar, tregtar, operativ, etj.

Analiza fokusohet në atë që palët bëjnë realisht dhe në kontributin konkret që ofrojnë në procesin e krijimit të vlerës.

Çfarë nënkuptohet me “funksionet e kryera” (Functional Analysis)?

Funksionet e kryera përfshijnë të gjitha aktivitetet e ndërmarra nga një subjekt në një transaksion të caktuar, si: prodhimi, shpërndarja, shitja, menaxhimi, shërbimet mbështetëse, kërkimi dhe zhvillimi, si dhe funksione të tjera që ndikojnë në përcaktimin e çmimit të transferimit.

Analiza dhe vlerësimi i këtyre funksioneve është thelbësor për të siguruar ndarjen e drejtë të fitimeve brenda grupeve të lidhura dhe për zbatimin korrekt të rregullave të transferimit të çmimit, në përputhje me parimin e tregut.

Në kuadër të analizës së çmimeve të transferimit, identifikimi dhe vlerësimi i funksioneve të kryera nga secili subjekt brenda grupit është thelbësor për ndarjen e drejtë të të ardhurave dhe fitimeve ndërmjet tyre. Këto funksione pasqyrojnë rolin që secili subjekt ka në krijimin e vlerës dhe rrezikun që merr përsipër, dhe për rrjedhojë ndikojnë drejtpërdrejt në përcaktimin e transferimit të çmimit.

Disa nga funksionet kryesore përfshijnë:

• Prodhimi i mallrave

Një kompani që është përgjegjëse për prodhimin e mallrave (p.sh. një fabrikë prodhimi) luan një rol të rëndësishëm në krijimin e vlerës. Ajo merr përsipër një nivel të caktuar rreziku operativ dhe, për rrjedhojë, duhet të shpërblehet në përputhje me kontributin e saj dhe rreziqet e marra.

• Ofrimi i shërbimeve dhe mbështetjes

Subjektet brenda grupit mund të ofrojnë shërbime të ndryshme, si menaxhim, mbështetje teknike, logjistikë, etj. Këto shërbime duhet të kompensohen në përputhje me natyrën dhe vlerën e shtuar të tyre, përmes një çmimi transferimi të arsyeshëm dhe në përputhje me parimin e tregut.

• Kërkimi dhe zhvillimi (R&D)

Një kompani që zhvillon produkte të reja ose inovacione kontribuon në vlerë përmes krijimit të aseteve të paprekshme (si patentat, markat tregtare apo teknologjitë). Roli i saj në zhvillimin e pronësisë intelektuale duhet të reflektohet në shpërndarjen e fitimeve.

• Shitjet dhe marketingu

Funksionet që lidhen me shitjen dhe marketingun janë kyçe për promovimin dhe vendosjen e produkteve në treg. Kompanitë që kryejnë këto funksione ndikojnë drejtpërdrejt në krijimin e të ardhurave dhe duhet të marrin një pjesë përkatëse të fitimit që buron nga këto aktivitete.

• Menaxhimi i rreziqeve

Disa subjekte mund të marrin përsipër menaxhimin e rreziqeve financiare, operacionale apo tregtare. Strategjitë efektive të menaxhimit të rrezikut mund të kenë ndikim të ndjeshëm në performancën e grupit dhe duhet të konsiderohen gjatë përcaktimit të çmimeve të transferimit.

Asetet janë burimet që përdoren në aktivitetet e biznesit dhe janë të rëndësishme për përcaktimin e transferimit të çmimit. Ato ndahen në disa kategori:

• Asetet fizike të prekshme – përfshijnë makineri, pajisje, ndërtesa, inventar apo mjete të tjera që përdoren për prodhim apo ofrim shërbimesh.
• Asetet e paprekshme – si patentat, markat tregtare, të drejtat e autorit, dizajni, programet kompjuterike dhe njohuritë teknike, që zakonisht kanë ndikim të madh në krijimin e vlerës.
• Asetet financiare – përfshijnë para të gatshme, investime apo burime të tjera monetare që përdoren për financimin e aktiviteteve të brendshme ose të filialeve.
• Asetet njerëzore – njohuritë, përvoja dhe ekspertiza e punonjësve, veçanërisht në funksione si kërkimi dhe zhvillimi apo menaxhimi, mund të përbëjnë një kontribut të rëndësishëm në krijimin e vlerës.

Vlerësimi i përdorimit të aseteve ndihmon në përcaktimin e rolit dhe rëndësisë që ka secili entitet i lidhur në procesin e krijimit të të ardhurave, duke ndikuar në mënyrën e ndarjes së fitimeve brenda grupit.

Rreziqet në transferimin e çmimit janë faktorët që ndikojnë në mundësinë e fitimeve ose humbjeve që mund të ketë një kompani nga një transaksion i kontrolluar. Menaxhimi i rreziqeve është thelbësor për përcaktimin e çmimit të transferuar dhe për të siguruar që fitimet dhe humbjet janë ndarë në mënyrë të drejtë mes subjekteve të lidhura.

• Rreziku i tregut – lidhet me variacionet e çmimeve në tregun global apo vendas. P.sh., një kompani mund të jetë e ekspozuar ndaj ndryshimeve të çmimeve të mallrave, valutave ose kërkesës në treg.
• Rreziku operacional – ka të bëjë me mundësinë e dështimeve në prodhim, transport ose ndarjen e shërbimeve, që mund të ndikojnë në cilësinë dhe koston e mallrave dhe shërbimeve.
• Rreziku financiar – lidhet me ndihmën financiare si interesat, kursi i këmbimit, humbjet nga huamarrja ose likuiditeti i kufizuar.
• Rreziku i kreditit – lidhet me mundësinë e mos-pagueshmërisë ose vonesës në pagesa nga palët që janë pjesë e transaksionit.
• Rreziku ligjor dhe rregullator – lidhet me mundësinë e mosrespektimit të ligjeve dhe rregullave tatimore, si dhe mundësinë e hetimeve dhe sanksioneve nga autoritetet tatimore.
• Rreziku i humbjes së të dhënave (privacy risk) – përdorimi i teknologjisë mund të sjellë gjithashtu rrezikun e humbjes së të dhënave apo informacionit të mbrojtur që mund të dëmtojë reputacionin e kompanisë.

Për të ndarë fitimet në mënyrë të drejtë, është e rëndësishme që rreziqet e lidhura me asetet dhe funksionet e ndara të jenë të qarta dhe të menaxhuara. Entitetet që marrin përsipër më shumë rreziqe duhet të kompensohen më shumë për këtë, përmes një ndarje të fitimeve që reflekton këto rreziqe.

Vlerësimi i krahasueshmërisë është një proces thelbësor për të vlerësuar nëse çmimi i përdorur në një transaksion ndërmjet palëve të lidhura është në përputhje me parimin e tregut (arm’s length principle).

Ky vlerësim përfshin analizimin e transaksioneve ndërmjet palëve të lidhura dhe krahasimin e tyre me transaksione të ngjashme që ndodhin ndërmjet palëve të pavarura në kushte të krahasueshme. Rezultati i këtij vlerësimi ndihmon në përcaktimin e çmimit të drejtë dhe të pranueshëm për qëllime tatimore.

Vlerësimi i krahasueshmërisë është një proces thelbësor në analizën e çmimit të transferimit, me qëllim që të sigurohet përputhshmëria e transaksioneve ndërmjet palëve të lidhura me parimin e tregut (arm’s length). Ky proces përfshin hapat në vijim:

1. Identifikimi i transaksioneve ndërmjet palëve të lidhura

Fillimisht identifikohen të gjitha transaksionet ndërmjet palëve të lidhura, si:

• Shitja e mallrave,
• Ofrimi i shërbimeve,
• Marrëdhëniet financiare (huadhënie apo huamarrje),
• Transferim i pronësisë intelektuale.

2. Kuptimi i rrethanave të transaksionit

Analizohen elementet kyçe të transaksionit për të kuptuar natyrën dhe qëllimin e tij, përfshirë:

• Funksionet e kryera nga secila palë,
• Rreziqet e marra përsipër,
• Asetet e përdorura.

3. Identifikimi i transaksioneve krahasuese të tregut

Kërkohen transaksione të ngjashme të realizuara ndërmjet palëve të pavarura, që mund të përdoren si referencë për krahasim.

Krahasimet mund të bëhen me:

• Transaksione të brendshme (brenda vetë ndërmarrjes), dhe
• Transaksione të jashtme (të marra nga tregu).

4. Vlerësimi i faktorëve të krahasueshmërisë

 Janë pesë faktorë thelbësorë për të vlerësuar nëse një transaksion është i krahasueshëm:

5. Përdorimi i metodave të transferimit të çmimit

Pas vlerësimit të krahasueshmërisë, zgjidhet një nga metodat e përcaktuara në Udhëzimin Administrativ MF. Nr. 02/2017, për të vlerësuar çmimin e transferuar në përputhje me parimin e tregut.

6. Korrigjimi i dallimeve të vogla (nëse ka)

Në rast se ekzistojnë dallime të vogla ndërmjet transaksioneve të krahasuara, ato mund të korrigjohen për t’i bërë transaksionet më të krahasueshme (p.sh. duke rregulluar normat e interesit, kushtet e pagesës, vendndodhjen gjeografike), me qëllim që krahasimi të jetë më i saktë dhe më objektiv.

Veprimet rregulluese në kuadër të vlerësimit të krahasueshmërisë kanë për qëllim të sigurojnë që çmimet e transferimit të aplikuara në transaksionet ndërmjet palëve të lidhura janë në përputhje me parimin e tregut (arm’s length principle). Këto veprime janë të nevojshme për të siguruar transparencë, korrektësi dhe për të parandaluar shmangien tatimore.

Në rast se gjatë analizës identifikohen dallime të mëdha midis çmimit të përdorur dhe çmimit të tregut, mund të bëhen veprime rregulluese për të korrigjuar çmimet dhe për t’u siguruar që ato të jenë në përputhje me parimin e tregut. Kjo mund të përfshijë:

• Përllogaritja e saktë e marzhit të fitimit:

Nëse transferimi i çmimit është shumë më i ulët ose më i lartë krahasuar me çmimin e tregut, duhet të përcaktohet një marzh i përshtatshëm fitimi për palët e lidhura.

• Rregullimi i çmimit të transferimit:

Nëse një palë ka aplikuar një çmim më të lartë ose më të ulët se çmimi i tregut, mund të nevojitet të rregullohet çmimi për të arritur një nivel të drejtë që pasqyron realitetin e tregut.

• Rregullimi i ndarjes së fitimit:

Nëse një transaksion i kontrolluar ka rezultuar në shpërndarjen e paarsyeshme të fitimeve midis palëve të lidhura, mund të nevojiten korrigjime për të siguruar që fitimet të shpërndahen në përputhje me kontributin real të secilës palë në krijimin e fitimeve.

Burimet e informacionit të krahasueshëm për transferimin e çmimit janë të dhëna dhe informacione që mund të përdoren për të vlerësuar krahasueshmërinë e çmimeve të transferimit ndërmjet palëve të lidhura.

Për të vlerësuar nëse një transaksion ndërmjet palëve të lidhura është në përputhje me parimin e tregut, përdoren burime të ndryshme të të dhënave krahasuese, të ndara në dy kategori kryesore:

1. Të dhënat e brendshme të kompanisë

Të dhënat e brendshme të kompanisë janë informacioni që lidhet drejtpërdrejt me transaksionet e kontrolluara ndërmjet palëve të lidhura.

Kjo do të thotë që kur një kompani ka transaksione me palën e lidhur, por në të njëjtën kohë e njëjta kompani kryen transaksione me palë të pavarura, atëherë mund të krahasohen çmimet e aplikuara për palën e pavarur tek ato çmime që janë bërë për palën e lidhur.

2. Të dhënat e jashtme të tregut

Këto të dhëna mblidhen nga burime të jashtme dhe ofrojnë informacion për transaksione të ngjashme ndërmjet palëve të pavarura që ndodhin në tregun e hapur. Disa nga këto burime përfshijnë:

a)   Raportet e industrisë dhe kërkimet e tregut

• Raportet e industrive të pavarura – ofrojnë informacione për çmimet dhe marzhin e fitimit të përdorur në industri të ngjashme, dhe mund të ndihmojnë në përcaktimin e çmimeve të përshtatshme të transferimit.
• Analiza e konkurrentëve – ofron informacione rreth çmimeve të përdorura nga konkurrentët dhe ndihmon në përcaktimin e çmimit të drejtë të transferimit.

b)   Të dhënat nga bazat e të dhënave të pavarura

• Bazat komerciale të të dhënave – ka disa burime të njohura të bazave të të dhënave që ofrojnë të dhëna për çmimet e përdorura nga kompanitë e pavarura në transaksione të ngjashme.
• Raportet dhe udhëzimet e autoriteteve tatimore – shumë shtete dhe autoritete tatimore publikojnë raporte dhe udhëzime për transferimin e çmimit. Këto raporte mund të ofrojnë të dhëna krahasuese që mund të përdoren për vlerësimin e transferimit të çmimit.
• Publikimet e OECD-së – OECD publikon udhëzime dhe raporte të detajuara për transferimin e çmimit, që përfshijnë të dhëna të krahasueshme nga shtete të ndryshme dhe mund të përdoren për të vlerësuar praktikat e industrisë.
• Raportet e Bankës Botërore dhe FMN-së – ofrojnë të dhëna ekonomike dhe financiare që mund të ndihmojnë për vlerësimin e çmimeve dhe marzhit të fitimit në tregje të ndryshme.

Në përputhje me udhëzimet ndërkombëtare të transferimit të çmimit (si ato të OECD-së) dhe udhëzimet e përcaktuara në legjislacionin tatimor të Republikës së Kosovës, përcaktimi i çmimit të transferimit bëhet duke zgjedhur një nga metodat e miratuara për vlerësimin e krahasueshmërisë së transaksioneve ndërmjet palëve të lidhura.

Metodat e aprovuara në Kosovë për përcaktimin e transferimit të çmimit janë:

• Metoda e Çmimit të Krahasueshëm të Pakontrolluar (CUP) – krahason çmimet e aplikuara në transaksionet ndërmjet palëve të lidhura me ato që aplikohen në transaksione të ngjashme ndërmjet palëve të pavarura.
• Metoda e Çmimit të Rishitjes (RPM) – bazohet në çmimin me të cilin një produkt blihet nga një palë e lidhur dhe më pas rishitet te një palë e pavarur, duke zbritur një marzh të arsyeshëm fitimi.
• Metoda e Kostos Plus (CPM) – aplikohet duke shtuar një marzh të përshtatshëm fitimi mbi koston e prodhimit ose ofrimit të një shërbimi, për të përcaktuar çmimin e transferimit.
• Metoda e Marzhit Neto të Transaksionit (TNMM) – analizon marzhin neto të fitimit të një subjekti nga një transaksion i kontrolluar, krahasuar me marzhe të ngjashme të realizuara në treg nga palë të pavarura.
• Metoda e Ndarjes së Fitimit (PSM) – përdoret kur transaksionet janë shumë të ndërlidhura për t’u ndarë, duke ndarë fitimin e përgjithshëm të realizuar ndërmjet palëve sipas kontributit të secilës në transaksion.

Zgjedhja e metodës më të përshtatshme bëhet duke marrë parasysh natyrën e transaksionit, disponueshmërinë e të dhënave dhe mundësinë për të siguruar një rezultat që është në përputhje me parimin e tregut (arm’s length principle).

Metoda CUP (Comparable Uncontrolled Price) është metoda më e drejtpërdrejtë dhe e besueshme për të zbatuar parimin e tregut dhe mund të jetë më e përshtatshme ndaj metodave të tjera, në rastet kur mund të aplikohet në mënyrë të besueshme. Kërkon një shkallë shumë të lartë të krahasueshmërisë së produktit ose shërbimit dhe është e përshtatshme në rastet që përfshijnë shitjen e mallrave ose transaksionet financiare siç janë kreditë.

Kjo metodë krahason çmimin e ngarkuar për mallrat ose shërbimet në një transaksion të kontrolluar me çmimin e ngarkuar në transaksionin e krahasueshëm të pakontrolluar.

• Avantazhet – ofron një bazë të qartë dhe të drejtpërdrejtë krahasimi, duke u mbështetur në çmimet reale të tregut.
• Disavantazhet – mund të jetë e vështirë të gjenden transaksione të krahasueshme që janë të ngjashme me ato ndërmjet palëve të lidhura.

Metoda e çmimit të rishitjes (RPM-Resale Price Method) përdoret kur një produkt është blerë nga pala e lidhur dhe më pas është rishitur tek një palë e pavarur. Çmimi i rishitjes krahasohet me çmimet në transaksione të ngjashme ndërmjet palëve të pavarura, duke zbritur një marzh të arsyeshëm të fitimit për shitësin.

Kjo metodë është e përshtatshme kur një kompani është e angazhuar në shitjen e mallrave dhe përfiton nga një shpërndarës që nuk kryen shumë funksione të tjera, si prodhimi ose zhvillimi i produkteve.

• Avantazhet – e thjeshtë dhe e përdorshme kur shiten mallra të pakomplikuara dhe mund të jetë e mundur të identifikohen çmimet e përshtatshme të tregut.
• Disavantazhet – nuk mund të përdoret për çdo lloj transaksioni dhe mund të jetë e vështirë për t’u implementuar në raste më komplekse.

Metoda e Kostos Plus (CPM-Cost Plus Method) krahason marzhën e fitimit e cila është aplikuar në bazën e kostos së transaksionit të kontrolluar, krahasuar me marzhën e fitimit të transaksionit të pakontrolluar.

Kjo metodë mund të jetë e përshtatshme për operacionet e krahasueshme të prodhimit ose shërbimit, ndërsa është më pak e përshtatshme kur një prodhues ose ofrues i shërbimit bën një kontribut të veçantë dhe të vlefshëm.

• Avantazhet – mund të përdoret kur nuk ka informacione të qarta për çmimet e tregut dhe është e lehtë për t’u zbatuar kur ka të dhëna të qarta për kostot.
• Disavantazhet – nuk merr parasysh variablat që mund të ndikojnë në çmimin e tregut, siç janë cilësia dhe kërkesa.

Metoda e marzhit neto të transaksionit (TNMM – Transactional Net Margin Method) shqyrton fitimin neto lidhur me një bazë të përshtatshme (p.sh. shpenzimet, shitjet, asetet) që një tatimpagues realizon nga transaksioni i kontrolluar dhe e krahason atë me atë që palët e treta do të kishin marrë në rrethana të ngjashme.

Kjo metodë përdoret kur është e vështirë të krahasohet çmimi i transferimit dhe kur ka të dhëna të mjaftueshme për fitimet neto që arrihen nga kompani të pavarura.

• Avantazhet – është një metodë fleksibile që mund të përdoret për një gamë të gjerë transaksionesh dhe është e dobishme kur nuk ka shumë informacione të krahasueshme për çmimet.
• Disavantazhet – mund të jetë më pak e saktë se disa metoda të tjera dhe mund të kërkojë shumë analizë për të përcaktuar marzhin e duhur.

Metoda e Ndarjes së Fitimit (PSM-Profit Split Method) është e përshtatshme kur ka një aktivitet të përbashkët ndërmjet palëve të lidhura dhe fitimet duhet të ndahen në mënyrë të drejtë, në përputhje me kontributin e secilës palë.

Kjo metodë, në përgjithësi përdoret kur secila prej palëve në një transaksion:

• • • Bënë kontribute unike dhe të vlefshme,
    • Janë aq të integruara saqë kontributet e tyre nuk mund të vlerësohen besueshëm në mënyrë të ndarë nga njëri-tjetri, ose
    • Angazhohen në ndarjen e rreziqeve kryesore lidhur me transaksionin.

• Avantazhet – mund të jetë e dobishme për transaksione komplekse, siç janë ato që përfshijnë zhvillimin dhe shpërndarjen e pasurisë së paprekshme.
• Disavantazhet – është më komplekse dhe kërkon analiza të thella për të përcaktuar ndarjen e drejtë të fitimit.

Përzgjedhja e metodës së transferimit të çmimit varet nga disa faktorë kyç, si:

• Natyra e transaksionit: Lloji i mallrave dhe shërbimeve të ofruara, si dhe kompleksiteti i transaksionit, mund të ndikojnë në përzgjedhjen e metodës më të përshtatshme.
• Disponueshmëria e të dhënave krahasuese: Nëse ka të dhëna të mjaftueshme për çmimet e tregut të krahasueshme, metodat e çmimit të krahasueshëm të pakontrolluar si (CUP) mund të jetë metoda më e përshtatshme.

Për të përcaktuar përputhshmërinë me parimin e tregut për një transaksion të kontrolluar zbatohet metoda më e përshtatshme dhe nuk kërkohet të aplikohet më shumë se një metodë. Tatimpaguesi ka të drejtë të kryqëzojë ose të mbështesë zbatimin e metodës më të përshtatshme, përmes zbatimit të një ose më shumë prej metodave tjera të transferimit të çmimit.

Kur një tatimpagues ka zbatuar njërën nga metodat e transferimit të çmimit të përcaktuara në nenin 28 të Ligjit Nr. 06/L-105 për Tatimin në të Ardhurat e Korporatave, Administrata Tatimore e Kosovës, për të vërtetuar se kushtet e transaksionit të kontrolluar janë në përputhje me parimin e tregut, bazohet në metodën e transferimit të çmimit të zbatuar nga tatimpaguesi, përveçse nëse vërtetohet nga ATK se metoda e zbatuar nga tatimpaguesi nuk është metoda më e përshtatshme.

Pala e testuar është ajo ndërmarrje nga palët e lidhura që përzgjidhet për t’u krahasuar me subjekte të pavarura në analizën e çmimit të transferimit. Përzgjedhja e palës së testuar për transferimin e çmimit është një proces kyç për të përcaktuar se cila nga palët e lidhura do të jetë subjekti i analizës dhe do të krahasohet me entitete të pavarura për qëllimet e vlerësimit të transferimit të çmimit.

Në kontekstin e transferimit të çmimit, te metoda e kostos plus, metoda e çmimit të rishitjes dhe metoda e marzhit neto të transaksionit kërkojnë që njëra nga palët të jetë “pala e testuar” dhe se kjo palë do të krahasohet me subjekte të pavarura për të përcaktuar nëse çmimet e transferimit janë në përputhje me parimin e çmimit të tregut. Në këtë proces, rëndësia e zgjedhjes së palës së testuar është që ajo duhet të ofrojë një bazë të qartë dhe të besueshme për të krahasuar rezultatet e fitimeve, kostove dhe marzhit të fitimit.

• Thjeshtësia dhe qëndrueshmëria: Në përgjithësi, pala e testuar duhet të jetë ajo palë që ka një strukturë më të thjeshtë operacionale dhe që është më e qëndrueshme nga ana e funksioneve dhe rreziqeve që ajo merr. Kjo do të thotë që ajo ka më pak ndryshime në aktivitetet e saj, duke bërë më të lehtë krahasimin e saj me kompani të tjera të pavarura.
• Të dhëna të disponueshme: Pala e testuar duhet të jetë ajo që ka më shumë të dhëna të disponueshme për të krahasuar me kompanitë e pavarura. Nëse ka më shumë informacion të disponueshëm për të testuar një palë, atëherë ajo do të jetë më e përshtatshme për përdorim.
• Lehtësia për justifikim: Nëse njëra palë e ka një rol më të thjeshtë dhe nuk ka shumë funksione, ajo është më e përshtatshme për të qenë pala e testuar. Për shembull, një distributor mund të jetë më i përshtatshëm për t’u testuar sesa një prodhues që ka një gamë të gjerë funksionesh dhe asete.

Transaksionet e shërbimit për Transferimin e Çmimit përfshijnë një gamë të gjerë aktivitetesh, nga ofrimi i shërbimeve të menaxhimit, këshillimit dhe mbështetjes financiare, deri tek shërbimet teknologjike, marketingu, ose hulumtimi dhe zhvillimi. Përdorimi i transferimit të çmimit për shërbimet duhet të ndjekë parimin e tregut (arm’s length principle), ku transferimi i çmimit duhet të jetë në përputhje me çmimet që do të ishin përdorur në transaksionet ndërmjet palëve të pavarura në kushte të ngjashme.

Në veçanti, për transaksionet e shërbimit, është e rëndësishme të përcaktohet:

• natyra e shërbimit (çfarë lloji shërbimi është ofruar), dhe
• vlera që ky shërbim ka në kontekstin e tregut.

Në kuadër të transaksioneve ndërmjet palëve të lidhura, mund të përfshihen një sërë shërbimesh të ndryshme, si:

• Shërbime administrative dhe të mbështetjes – përfshijnë shërbime të lidhura me menaxhimin, mbikëqyrjen dhe mbështetje për proceset e biznesit, si konsulenca administrative, shërbime financiare, apo mbështetje në fushat e TI-së.
• Shërbime të konsulencës dhe këshillimit – përfshijnë shërbimet e ofruara nga konsulentë për menaxhimin, zhvillimin e strategjive, marketing dhe konsulencë për rreziqet dhe përmirësimin e proceseve.
• Shërbime teknologjike – përshtatja e sistemeve, mbështetje dhe shërbime për zhvillimin dhe mirëmbajtjen e softuerëve, shërbime për fushat e TI-së, si dhe hulumtimi dhe zhvillimi i teknologjive të reja.
• Shërbime të marketingut dhe reklamimit – aktivitetet e marketingut dhe reklamimit që mund të ofrohen nga një kompani për një kompani tjetër, përfshirë promovimin e markës dhe rritjen e ekspozimit në tregut.
• Shërbime të hulumtimit dhe zhvillimit – kërkime dhe zhvillime të teknologjive të reja, përfshirë zhvillimin e produkteve të reja dhe shërbimeve inovative.

Shërbimet me vlerë të ulët të shtuar janë ato shërbime që kanë funksionin për të mbështetur proceset e biznesit, por që nuk kanë një ndikim të drejtpërdrejtë dhe të madh në krijimin e vlerës ekonomike të produktit apo shërbimit të ofruar.

Karakteristikat e shërbimeve me vlerë të ulët të shtuar mund të jenë:

• Shërbime mbështetëse, si administrata, mbikëqyrja dhe mbështetja teknike.
• Shërbime të zakonshme dhe të nevojshme, si pastrimi i zyrës, menaxhimi i inventarit, ndihma teknike e thjeshtë, dhe trajtimi i informacionit të brendshëm.
• Shërbime që nuk kontribuojnë drejtpërdrejt në fitim ose që janë të lidhura me aktivitete rutinore dhe të zakonshme të biznesit.

Këto shërbime nuk përfshijnë shërbime që janë kritike për zhvillimin e pasurive intelektuale (p.sh. shërbime për zhvillimin e markave, patenta, kërkime dhe zhvillim). Në vend të kësaj, ato janë shërbime që mund të ofrohen nga një entitet i grupit pa kërkuar njohuri të specializuara ose investime të mëdha.

Pra, shërbimet e këtij lloji nuk janë të ndërlidhura me funksione strategjike ose të rëndësishme të grupit dhe zakonisht kompensohen me tarifa më të ulëta, në përputhje me natyrën e tyre.

Për të trajtuar këto shërbime nga ana tatimore, është e rëndësishme që transferimi i çmimit të jetë në harmoni me parimin e tregut. Megjithatë, duke qenë se këto shërbime kanë një vlerë të ulët të shtuar, rregullat dhe praktikat për vlerësimin e transferimit të çmimit janë më të thjeshta dhe mund të aplikohen në një mënyrë më fleksibël. Shumë autoritete tatimore, përfshirë këtu edhe atë të Kosovës, janë të prirura të lejojnë përdorimin e një qasjeje më të thjeshtë për vlerësimin e këtyre shërbimeve.

Metodat e përdorura për vlerësimin e transferimit të çmimit mund të përfshijnë:

• Metoda e kostos plus (Cost Plus Method) – përdoret për të përcaktuar çmimin e transferimit për shërbimet që ofrohen nga një entitet i grupit. Çmimi mund të jetë i bazuar në kostot që janë bërë për ofrimin e shërbimit, dhe
• Metoda e përllogaritjes së marzhit të shërbimeve (Markup Method) – kjo është një metodë e thjeshtë për shërbimet me vlerë të ulët të shtuar, ku një marzh i caktuar i fitimit mbështetet në kostot e drejtpërdrejta të ofrimit të shërbimit (p.sh., për shpenzimet administrative, të cilat janë të një natyre më të thjeshtë dhe të zakonshme).

Në Kosovë aplikohet marzha prej 7% për shërbimet me vlerë të ulët të shtuar.

Dokumentimi i shërbimeve të tilla është i rëndësishëm për të vërtetuar që transferimi i çmimit të aplikuar është në harmoni me praktikat ndërkombëtare dhe kërkesat e autoriteteve tatimore.

Dokumentimi duhet të përfshijë:

• Përshkrimin e shërbimeve të ofruara, duke specifikuar natyrën e shërbimeve dhe arsyetimin e ofrimit të tyre brenda grupit.
• Kostot që janë bërë për ofrimin e këtyre shërbimeve, përfshirë shpenzimet administrative dhe mbështetëse.
• Metodën e përdorur për përcaktimin e transferimit të çmimit (p.sh. shpenzimet e bëra ose marzhi i fitimit), si dhe pse ajo metodë është e përshtatshme për këto lloj shërbimesh.

Pasuritë e paprekshme përfshijnë çdo formë pasurie që nuk ka formë fizike, por që ka vlerë ekonomike, si:

• Patentat – të drejtat për shpikje dhe teknologji të reja.
• Markat tregtare – simbolet dhe emrat që identifikojnë dhe dallojnë produkte dhe shërbime në treg.
• Të drejtat e autorit – të drejtat për krijime të tilla si: libër, muzikë, softuerë etj.
• Kushte të veçanta të licencimit – të drejtat për të përdorur teknologji të veçantë ose markat.
• Përvoja dhe shenja e reputacionit të markës – vlera që krijohet nga njohuria e tregut dhe imazhi i markës.
• Të drejtat e licencave dhe ekskluzivitetit – përfshirë të drejtat për të shpërndarë produkte dhe shërbime në tregje të ndryshme.

Rëndësia e pasurive të paprekshme është e madhe për shkak të ndikimit që kanë ato në krijimin e vlerës dhe fitimeve për një kompani.

Transaksionet e kontrolluara të kombinuara ndodhin kur një kompani (ose një grup i kompanive) kryen disa transaksione të ndërlidhura me një tjetër kompani (ose grup), që lidhen ngushtë për të arritur një qëllim të përbashkët ose për të siguruar funksione, asete apo shërbime në mënyrë të integruar. Ky lloj i vlerësimit kërkon një analizë të hollësishme të funksioneve, aseteve dhe rreziqeve të shpërndara ndërmjet transaksioneve të ndryshme të përfshira.

Për shembull, një kompani që ofron shërbime të menaxhimit dhe marketingut, mund të ofrojë një gamë shërbimesh për një kompani tjetër brenda grupit të saj. Në një situatë të tillë, mund të jetë e vështirë të vlerësohet çmimi i çdo transaksioni veç e veç, sepse ato mund të lidhen në një mënyrë që ndihmojnë njëra-tjetrën për të gjeneruar vlerë. Në këtë rast, mund të përdoret një qasje e kombinuar për të vlerësuar transaksionet.

Në rast se çmimi i përdorur në një transaksion ndërmjet palëve të lidhura nuk përputhet me çmimet që do të aplikoheshin në një transaksion të ngjashëm ndërmjet palëve të pavarura, autoritetet tatimore kanë të drejtë të bëjnë rregullime tatimore, duke ndryshuar bazën e tatueshme për të reflektuar një çmim më të përshtatshëm.

Rregullimi i transferimit të çmimit mund të ndodhë në disa mënyra:

• Rregullimi i çmimit të përdorur për të arritur një çmim që është i ngjashëm me çmimin e tregut, duke përdorur metodat e transferimit të çmimit që janë të përcaktuara në udhëzime dhe ligje.
• Rregullimi i fitimeve të papërshtatshme, që mund të ndodhin kur fitimi që gjenerohet nga transaksioni nuk është në përputhje me parimet e çmimit të tregut.

Mediana është një tregues statistikor që përdoret për të përcaktuar vlerën qendrore brenda një grupi të dhënash të krahasueshme (si çmimet, marzhet ose treguesit financiarë) që merren nga transaksionet ndërmjet palëve të pavarura.

Në kontekstin e transferimit të çmimit, mediana përdoret për:

• Të përcaktuar pikën e mesme të një game të çmimeve ose marzheve të krahasueshme;
• Të reduktuar ndikimin e vlerave ekstreme, që mund të shtrembërojnë analizën;
• Të shërbyer si pikë referimi për autoritetin tatimor nëse çmimi i aplikuar nga tatimpaguesi del jashtë gamës së tregut.

Përdorimi i medianës është një praktikë e rekomanduar nga Udhëzimi Administrativ MF-Nr. 02/2017 dhe nga udhëzimet e OECD-së, si një mjet i besueshëm për të vlerësuar nëse një transaksion ndërmjet palëve të lidhura është në përputhje me parimin e çmimit të tregut (arm’s length principle).

Sipas Udhëzimit Administrativ MF-Nr. 02/2017, mediana përdoret për të përcaktuar gamën e tregut të çmimeve të krahasueshme. Mediana është pesëdhjetë përqindëshi (50%) i rezultateve të transaksioneve të krahasueshme të pakontrolluara që formojnë gamën e tregut. Në praktikë, kjo do të thotë se 50% e rezultateve janë më të ulëta se mediana, ndërsa 50% e rezultateve janë më të larta. 

Në raste kur indikatorët financiarë të transaksioneve të kontrolluara janë jashtë gamës së tregut, Administrata Tatimore e Kosovës (ATK) mund të rregullojë fitimin e tatueshëm të tatimpaguesit për ta rregulluar atë në medianën e gamës së tregut, përveç nëse ATK ose tatimpaguesi provon se rrethanat e rastit kërkojnë rregullim në një pikë tjetër të gamës së tregut.

Ky proces bëhet në këtë mënyrë:

1. Mbledhja e të dhënave krahasuese – identifikohen dhe mblidhen të dhëna financiare nga kompani të pavarura që kanë kryer transaksione të krahasueshme (shitje, blerje, shërbime, kredi etj.).
2. Krijimi i një game të krahasueshme – nga të dhënat e mbledhura, krijohet një interval (gamë) i marzheve ose treguesve të tjerë (si çmimet, kthimi mbi shitjet, asetet etj.) që janë të zakonshme për palët e pavarura.
3. Përdorimi i medianës si pikë qendrore e gamës – mediana përcakton pikën e mesme të këtij intervali: gjysma e vlerave janë nën medianë, gjysma mbi të. Kjo është më e qëndrueshme se mesatarja, pasi redukton ndikimin e vlerave ekstreme.
4. Krahasimi i rezultatit të tatimpaguesit me medianën – nëse treguesi i tatimpaguesit (p.sh. marzhi neto i fitimit) është brenda gamës së krahasueshme – në veçanti afër ose në medianë – atëherë transaksioni konsiderohet në përputhje me parimin e tregut.
5. Rregullimi nga ATK nëse është jashtë gamës – në rast se rezultati i tatimpaguesit është jashtë gamës së tregut, ATK mund të bëjë rregullimin tatimor duke e vendosur fitimin e tatueshëm në medianën e gamës, përveç nëse tatimpaguesi dëshmon se rrethanat e rastit kërkojnë një pikë tjetër brenda gamës.

Shembull:
Nëse nga analiza dalin këto marzhe: 4%, 6%, 7%, 9%, 11%, atëherë mediana është 7%.

Nëse tatimpaguesi ka aplikuar marzh 3%, ATK mund të bëjë rregullim në 7%, për të siguruar që çmimi i përdorur përputhet me tregun.

Përdorimi i medianës është praktikë standarde dhe e mbështetur nga Udhëzimi Administrativ MF-Nr. 02/2017 për Transferimin e Çmimit.

Një rregullim përkatës (corresponding adjustment) është rregullimi që bën shteti i dytë në të ardhurat e tatueshme të ndërmarrjes së lidhur, në mënyrë që të pasqyrohet po ajo vlerë që është përdorur nga shteti i parë për transaksionin, duke respektuar parimin e tregut (arm’s length principle).

Sipas Udhëzimit Administrativ MF Nr. 02/2017 në Kosovë, është paraparë mundësia e rregullimeve përkatëse në rastet kur palët e lidhura ndodhen në juridiksione të ndryshme dhe ekziston Marrëveshje për Eliminimin e Tatimit të Dyfishtë (METD).

Në rastin e një rregullimi parësor (primary adjustment) të çmimeve të transferimit nga autoriteti tatimor i një shteti (p.sh. Kosova), autoriteti tatimor i shtetit tjetër (ku ndodhet ndërmarrja e lidhur) mund të bëjë një rregullim përkatës në të ardhurat e tatueshme të palës tjetër, me qëllim që:

• Të shmanget tatimi i dyfishtë, dhe
• Të sigurohet zbatimi korrekt i parimit të tregut (arm’s length principle).

Nëse një autoritet tatimor jashtë Kosovës ka bërë rregullim në çmimin e një transaksioni të kontrolluar me një biznes të regjistruar në Kosovë, atëherë ky biznes mund të kërkojë nga Administrata Tatimore e Kosovës (ATK-ja) të bëjë rregullimin përkatës në Kosovë.

Procedura përfshin:

• Paraqitjen e kërkesës me shkrim në ATK nga ana e tatimpaguesit në Kosovë.
• Përfshirjen e dokumentacionit mbështetës që dëshmon se rregullimi i bërë nga autoriteti tatimor i shtetit tjetër është në përputhje me vlerën e tregut (arm’s length principle).
• Shqyrtimin nga ana e ATK-së për të vërtetuar përputhshmërinë e rregullimit me parimet e çmimit të tregut.

Nëse ATK konstaton se rregullimi është i drejtë dhe i bazuar në çmime të krahasueshme të tregut, atëherë ajo kryen rregullimin e tatimit përkatës në Kosovë, duke shmangur tatimin e dyfishtë.

Çdo tatimpagues që ka realizuar transaksione të kontrolluara, të cilat gjatë një viti kalendarik arrijnë apo tejkalojnë shumën prej treqind mijë euro (300,000 €), është i detyruar të plotësojë dhe dorëzojë formularin “Njoftimi për Transaksionet Vjetore të Kontrolluara”.

Dorëzimi i këtij formulari bëhet:

• Së bashku me deklaratën vjetore tatimore dhe pasqyrat financiare.
• Në formë fizike, në Departamentin për Transferimin e Çmimit dhe Ekonominë Digjitale në ATK.
• Brenda afatit të dorëzimit të deklaratës vjetore për Tatimin në të Ardhurat e Korporatave.

Dokumentacioni i transferimit të çmimit është një set dokumentesh që dëshmon se transaksionet ndërmjet personave të lidhur janë realizuar në përputhje me parimin e tregut (arm’s length principle). Ky dokumentacion është i ndarë në dy pjesë:

1. Dosja Kryesore (Master File) – për grupin ndërkombëtar:

• • Struktura ligjore dhe organizative e grupit,
  • Përshkrimi i bizneseve të grupit (aktivitetet kryesore dhe tregjet),
  • Pronësia intelektuale (të drejtat për patenta, marka tregtare, të drejtat e autorit etj.),
  • Politikat e transferimit të çmimeve të grupit,
  • Marrëveshjet për ndarjen e kostove (Cost Sharing Agreements),
  • Përshkrimi i marrëveshjeve financiare brenda grupit (kredi, garanci etj.),
  • Pozicioni financiar i grupit (raporti vjetor i konsoliduar).

2. Dosja Lokale (Local File) – për entitetin në Kosovë:

a) Informata të përgjithshme, si:

• • Përshkrimi i kompanisë në Kosovë,
  • Aktivitetet ekonomike që ushtron,
  • Palët e lidhura dhe marrëdhëniet me to,
  • Organizimi ligjor dhe struktura e menaxhimit.

b) Analiza funksionale (FAR Analysis), si:

• • Funksionet që kryen tatimpaguesi,
  • Asetet që përdor në transaksione (pajisje, IP, asete të paprekshme etj.),
  • Rreziqet që i merr përsipër (financiare, tregtare, operacionale etj.).

c) Përshkrimi i transaksioneve me palët e lidhura, si:

• • Lloji i transaksioneve (shitje mallrash, shërbime, kredi, IP etj.),
  • Vlera monetare e secilit transaksion,
  • Dokumentacioni mbështetës (kontrata, marrëveshje etj.).

d) Zgjedhja e metodës së Transferimit të Çmimit:

• • Metoda e aplikuar (CUP, Cost Plus, Resale Price, TNMM, Profit Split),
  • Arsyeja për zgjedhjen e metodës,
  • Dokumentacioni për analizënkrahasuese.

e) Analiza e krahasueshmërisë (Benchmarking Analysis):

• • Kompanitë krahasuese të përdorura (palë të pavarura),
  • Të dhënat financiare të tyre,
  • Rregullimet për dallimet në funksione apo rreziqe,
  • Vargu i marzhës së fitimit për të vlerësuar nëse transaksioni është brenda normave të pranueshme.

f) Informacion financiar:

• • Pasqyrat financiare të tatimpaguesit,
  • Llogaritë përkatëse të transaksioneve të ndërlidhura,
  • Përputhshmëria me standardet kontabël dhe tatimore.

Sipas nenit 29 të Udhëzimit Administrativ MF Nr. 02/2017 për Transferimin e Çmimit, dokumentacionin janë të obliguar ta përgatisin:

• Çdo tatimpagues në Kosovë që realizon transaksione me persona të lidhur në juridiksione të huaja tatimore,
• Edhe tatimpaguesit me qarkullim më të ulët se 300,000 EUR, në rast se ATK e kërkon këtë dokumentacion.

Dokumentacioni i transferimit të çmimit duhet të jetë:

• I përgatitur në kohë (paraprakisht) – para dorëzimit të deklaratës vjetore të tatimit në të ardhura.
• Të dorëzohet brenda 30 ditëve nga data e kërkesës së ATK-së.
• I përditësuar çdo vit ose kur ndodhin ndryshime të rëndësishme në transaksione ose strukturë.

Për të qenë në përputhje me rregullat e transferimit të çmimit, duhet të:

• Identifikoni të gjitha palët e lidhura,
• Dokumentoni të gjitha transaksionet me to,
• Aplikoni një metodë të justifikuar për çmimin në transaksionet e kontrolluara,
• Mbani Master File dhe Local File të përditësuara,
• Deklaroni korrektësisht në formularin tatimor vjetor,
• Të jeni të përgatitur për kontroll tatimor nga ATK.